Զեկուցող  Ալինա Պողոսյան

Այս գաղափարը, որը նաև սոցիալական պրոեկտի պես մի բան է, բավականին վիճելի կողմեր ունի: Այն ԵՄ երկրներում շատ տարածված և՝ ինչ-որ առումով արևմտակենտրոն գաղափար է: Այդ երկրների համար շատ ավելի լավ է, որ գան իրենց մոտ աշխատեն, քանի որ աշխատանքի ռեսուրսի մեծ պահանջարկ կա, բայց չմնան իրենց մոտ` վերադառնան, քանի որ՝ երբ գալիս է միգրանտը, դրանից հետո գալիս է նրա ընտանիքը, իսկ միգրանտի և նրա ընտանիքի միավորմանը դժվար է խոչընդոտել: Սկսեցին ինչ-որ լուծումներ փնտրել, որ այն մարդը, ում աշխատուժի կարիքն իրենք ունեն գա, աշխատի ու հետ վերադառնա:

Աղասի Թադևոսյան

«Գողական» կոչվող հանցավոր խմբավորումները, որոնք Հայաստանում արմատավորվեցին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, ինչպես խորհրդային տարիներին, այնպես էլ մեր օրերում լիովին մեկուսացած չեն հասարակությունից: Հաճախ կարելի է թաղային կամ բակային միջավայրերում, հատկապես երիտասարդ տղաների առօրեա խոսակցություններում լսել այսպես ասած՝ գողական ոճի տարածվածության մասին: Նույնիսկ ԵՊՀ ուսանողության միջավայրում, որտեղ ես դասավանդում եմ, հաճախ կարելի է հանդիպել մի երևույթի, որը չնայած ինքնին կրիմինալ չէ, բայց ոճականորեն հարում է գողականին: Խոսքը վերաբերում է հատկապես միջանձնային և ներխմբային հարաբերությունների

Զեկուցող՝ Հրաչ Գալստյան

Լավ, ենթադրենք՝ պատահաբար մտել եմ մի տեղ, որտեղ կարելի էր չմտնել, արել եմ մի բան, որ կարելի էր չանել, ասել է թե՝ մտադրություն ու նպատակ չի եղել, բայց ինչ-որ մի բան փոխվել է: Այս դեպքում իմ գործողությունների արդյունքում  ֆորմա ձևավորվու՞մ է, թե՞ ոչ: Մի անգամից ասեմ, որ հիմար օրինակ եմ բերել, իհարկե, ու չնայած դրան՝ համարում եմ, որ այն արժանի է հետազոտման: Իսկ դրա համար մենք երկու կարգի դատողություններ ենք անելու, երկու տարբեր հարթություններում ու հետո փորձելու ենք կապող ինչ-որ մի բան գտնել դրանց միջև: 

Ալինա Պողոսյան

Ուլունքախաղի ընթացքում մի խումբ մարդիկ հավաքվում են` ամենքն իր հետ բերելով տարբեր ուլունքներ (իդեաներ), որոնք՝ իրենցից յուրաքանչյուրը սարքել է: Դրանցից ամեն մեկը յուրօրինակ է, քանի որ յուրաքնաչյուր ոք այն սարքում է՝ հիմնվելով իր կարդացածի, լսածի, տեսածի, մտածածի վրա կամ այլ կերպ ասած՝ իր միջով անցկացնում և անհատականացնում է «բացարձակ փորձը»` ուլունքներ (վերա)ստեղծելով («բացարձակ փորձ»-ը ևս ուլունք է): Խաղի իմաստն ամեն մեկի բերած տարատեսակ ուլունքներն իրար հյուսելով՝ ուլունքապատկեր/ուլունքատեքստ ստանալն է

Անի Ասատրյան

Քաղաքացիական շարժումների մեծ մասն այսօր ցուցամատավոր է, բայց ես այսօր կարող եմ միանալ կամ համագործակցել միայն շարժումների հետ, որոնք կլինեն ոչ թե ցուցամատավոր, այլ միջնամատավոր:
Ցուցամատավոր շարժումներում ինձ համար պակասում է ազատությունը: Երբ որևէ շարժման մեջ կա իրական ազատություն, ապա դրա մասնակիցների պիտի գիտակցեն, որ սոցիալական ջունգլիներում կողք կողքի գոյատևելու իրավունք ունեն և նապաաստակները, և որդերը, և վիշապները, և մկները, և խոզերը, և էշերը: Մեր ցուցամատավոր շարժումները հիմանականում պայքարում են՝ ենթադրենք, «էշերի» վտարման համար, «Նապաստակների» վախկոտության դեմ, «օձերի» թույնի դեմ և այլն:

Անգլերենից թարգմանեց  Նիկոլ Մարգարյանը

«Անորոշության հաղթահարում» եզրը փոխառված է ամերիկյան կազմակերպչական սոցիոլոգիայից, մասնավորապես, Ջեյմս Ջ. Մարչի (Ջոհան Փ. Օլսենի հեղինակցությամբ) «Անորոշությունը և ընտրությունը կազմակերպությունում» աշխատանքից: Մարչը և իր կոլեգաները այն բացահայտել են ամերիկյան կազմակերպություններում: Անորոշության կարգավորման եղանակները, ըստ այդմ, ցանկացած երկրում մարդկային ինստիտուտների գործունեության կարևոր բաղկացուցիչն ու անբաժանելի մասն են: Իբրև մարդ արարածներ, մենք ստիպված ենք առերեսվել այն փաստի հետ, որ չգիտենք թե վաղը ինչ կպատահի. ապագան անորոշ է, բայց մենք, անկախ ամեն ինչից, դրա հետ պետք է հարմարվենք:

Հրաչ Գալստյան

Վերջին գաստրոլն է: Ժանրի կանոններով՝ տոմսերը սահմանափակ են, պարտերում՝ բոլոր տեղերն արդեն զվաղված: Ես հրավիրատոմս ունեմ՝ ոմն մեկն այն խցկել է գրպանս (մեր օրերում ասում են՝ spam եմ ստացել  ), և, որ կարևոր է՝ ծրագրով: Առաջին ակտում արդեն ապոֆեոզ կա ու նաև՝ ֆինալի կանխատեսում:

Ահա, գործողությունը հայտնի է, միզանսցենները՝ սեփական տան նման հարազատ, ու ամենքը հաճույք են ստանում. մեկը՝  սեփական աշխահը անխախտ տեսնելով, մյուսը՝ արդեն եղածի ու իմացածի հերթական վարիացիան որպես ճանաչողական ու էսթետիկական օբյեկտ դիտելով (հարգանքիս տուրքը «մոդեռնից հետո» -ն ձևակերպողներին), երրորդն էլ՝ համայնքի միասնությունն ու ուժը ցուցադրելուն կոչված ծեսին մասնակցելով:  Բա ինտրի՞գը ՝ կհարցնեք: Լավ հարց է: եթե «ինտրիգ», ասել է թե՝ տարբերություն, չի լինում, շարքը կորում է, ուրեմն՝ չկա նաև ճանաչում: Դիտողի համար շարքի բոլոր օբյեկտները միանում դառնում են մեկ կետ՝ «սև արկղ»: Իսկ «ներսում» գտնվողները կորցնում են տեղի և ժամանակի հետ կապը, իրավիճակի ճանաչման չափը: Սա՝ կա իհարկե, բայց ամենը չէ:

Աղասի Թադևոսյան

Հայաստանը հետխորհրդային երկիր է: Եվ դրա առավել աչքի ընկնող ցուցիչներից մեկը աշխատանքի մասին խորհրդային շրջանից մնացած ընկալումներն են: Խորհրդային ինտերպրետացիաներում աշխատանքը օտարված էր այն իրականացնողից, քանի որ կոչված էր ծառայելու սովետական սոցիալիզմի տեքստին, և այսպես կոչված «ստեղծագործական աշխատանք» հնարավոր էր անել կուսակցության գծած շրջագծում: Այսինքն, տեքստ ստեղծել չէր կարելի: Նույնիսկ չէր կարելի այն ինքնուրույն մեկնաբանել: «Ստեղծագործ աշխատանք» հասկացությունն էլ կապվում էր

Ալինա Պողոսյան

Թվում է, արտագաղթն ու էմիգրացիան կիրարկվում են միևնույն երևույթը մատնանշելու համար: Համենայն դեպս՝ հայերենի նախանձախնդիր պաշտպանները կպնդեն «էմիգրացիա» ոչ հայկական բառը փոխարինել հայերեն «արտագաղթ» բառով: Բառարաններում արտագաղթը համարվում է էմիգրացիայի թարգմանություն: Սակայն այդ բառերը, որպես համարժեքներ, դժվար է օգտագործել, քանի որ, այնուամենայնիվ, դրանց մատնանշած երևույթը գտնվում է տարբեր ընկալումների ու մեկնաբանությունների դաշտերում, որոնք առաջացնում են նաև համապատասխան էմոցիոնալ մոտեցումներ: Այս առումով էլ ավելի խորն է գաղթ և միգրացիա բառային ձևերի կոնտեքստուալ հղումների տարբերությունները:

Տաթև  Այաս (Չախչախյան)

կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ կտ հա մալ սա րան տկ տկ  տկ տկ տկ տկ տկ տկ տկ տկ տկ դմփ դմփ դմփ դմփ ու սա նող ներ կտ կտ կտ կտ կտ մի ջանցք տկ տկ կտ կտ տկ տկ կտ կտ սո վո րում եմ սո վո րում ես սո վո րում է սո վո րում ենք սո վո րում եք սո վո րում են կտ կտ կտ կտ կտ պատ մութ յուն շխկ թխկ շխկ թխկ մը շա կու թա բա նութ յուն գմփ գմփ գմփ գմփ գմփ տկ տկ գփմ գմփ գմփ ար վես տա բա նութ յուն ճռ ճռ ճռ ճռ վռ ճռ վռ ճռ վռ քա ղա քա գի տութ յուն բլ բլ բլ բլ բլ բլ սո ցիո լո գիա շխկ թխկ շխկ թխկ շխկ թխկ փի լի սո փա յութ յուն բլա բլա բլա բլա բլա բլա բլա բլա հո գե բա նութ յուն լա լա լա լա լա լա լա լա լա լա ճար տա րա պե տութ յուն հայ հույ հայ հույ հայ հույ հա րայ հու րույ հեյ հույ հեյ հույ հա րայ հու րույ հա յե րեն ռու սե րեն անգ լե րեն իս պա նե րեն գեր մա նե րեն ֆը րան սե րեն ի տա լե րեն են են են են են հին հու նա րեն լա տի նե րեն են են են են են են ուր դու հին դի բեն գա լի լի լի լի

զեկուցող Դավիթ Հովհաննիսյան

Զարգացած մարդիկ դադարում են միմյանց ուտել, այսինքն` պայմանավորվում ենք, որ ես քեզ չեմ ուտում, դու` ինձ: Այստեղից մի եզրակացություն. ստեղծվում է շատ կարևոր մի արժեք`մարդկային կյանքը: Այս արժեքը մշակութային նորմերի ոլորտում դառնում է պատվիրան` «մի՛ սպանիր»:  Սա` քրիստոնեությունում: Մյուս կրոններում նույնն  ունի տարբեր ձևակերպումներ: Իսկ որպես քաղաքակրթություն՝ արդեն գործ ունենք կառույցների հետ, որոնցով ապահովվոում է նորմի իրացումը` դատարան, սահմանադրություն, ոստիկանություն և այլն:
Ահա, այս համակարգով կարելի է վերլուծել ամեն ինչ: Օրինակ, արժեքը մասնավոր սեփականությունն է: Եթե այդտեղից դուրս ենք գալիս, ապա նորմ է «մի՛ շնացիր»-ը, հետո՝ արդեն քաղաքակրթական կառույցի հերթն է գալիս:

Քննարկում  www.prm.am  հյուրասենյակում

Անի Ասատրյան

մարդու ագրեգատային առաջին վիճակը գազայինն է, երբ ջերմաստիճանը բարձր է 100°C-ից: Մարդու ագրեգատային այս վիճակը միտքն է : Այս վիճակում մարդը գոյություն ունի գաղափարների, հասկացությունների, տառերի ու իմաստների ձևով, բառարաններում, հաստափոր չինովնիկ գրքերում, դեղի տուփերում, չստացված կադրերում, իմ նամակներում: Այս դեպքում մարդը կարող է լինել տառակույտ` «եզ», «առյուծ», «մարդ», «ռոմեո», «շիշ», «հայ», «ինծելեկտուալ» կամ ասենք զգեստապահարան` «կոշիկ», «գլխարկ», «փողկապ»: Սա մարդու ֆիզիկական գոյությանը նախորդող վիճակն է: Պատահական չէ, որ մարդու ծվելուց առաջ ծնողները նրան նախ անվանում են:

Ամբողջ արվեստը (Դյուշանից հետո) կոնցեպտուալ է՝ ըստ սահմանման, քանի որ գոյություն ունի միայն իդեայի ձևով

Լևոն Մարգարյան, Հրաչ Գալստյան

Մարդկանց մեծ մասը գերադասում է պաշտպանվածությունն ազատությունից ու դառնում խմբի, զանգվածի մաս: Պարզ այս ճշմարտությունն այսօր մի քիչ ավելի sքողաված է երևում, քան, ասենք, պրիմիտիվ համայնքներում էր: Ու խնդիրն այն չէ, որ խաղի կանոններն են փոխվել, այլ ընդամենը սոցիալական ու քաղաքական տեխնալոգիաների իրացումով համայնքի, զանգվածի պատկերն է ձևափոխվել: Օրինակ, ինչպես Գասսետն էր նշում, զանգվածայինն այժմ կաննոններ թելադրելու մեծ հնարավորություն է ստանում մասս՝ մեդիայի շնորհիվ: Ահա այս միտքն այսօր առավել քան ակտուալ երևաց, երբ քննարկվում ու մեկնաբանվում էին անկախության օրը նշելու հետ կապված անցուդարձը

Թարգմանեց Լևոն Մարգարյանը

Ըստ էության,  ցանկացած բովանդակությամբ տեքստ մասսմեդիան դարձնում է  ֆունկցիոնալ, ըստ այդմ` վերահսկելով իմաստների ու քննադատությունների ծնունդը: Այլ կերպ` իշխանությունները մեծ պատրաստակամությամբ ուղղակի հեռուստացույց կբաժանեին բոլորին՝ չմտածելով հաղորդումների բովանդակության մասին: Օրուելը (George Orwell) ասում էր`  «Անօգուտ է պատկերացնել հեռուստատեսության հանդեպ ոստիկանական վերահսկողություն՝ ինքն իրենով հեռուստատեսությունը ներկայացնում է սոցիալական վերահսկողություն: Կարիք չկա պատկերացնել, որ այն լրտես է ձեր հարաբերություններում, այն ավելին է քան լրտեսը»:

Պատրաստեց Նարինե Ավետիսյանը

Եթե այսպես, ապա ես խորհուրդ կտայի Ֆրոմից սկսել` «Ունենա՞լ, թե՞ լինել»: Մեր մոտ  փիլիսոփայությունը հետևյալն է` «ունենալ»,  որը բերում է ցուցադրականության, մանիպուլյացիայի, սպառողականության, խաբելու, շահագործելու:  Իսկ «լինելու» պարագայում դու չես կարող դրսի վրա հույս դնել: Մղումը քո մեջից է:  Ու սա ոչ թե գենետիկական ինչ-որ բան է, այլ մեզ այսպես են սովորեցնում ու հետո էլ անընդհատ կրկնում` «ունենալ»: Հիմա, իննովացիոն ոլորտի կառավարումը ենթադրում է, թե ով է տեխնալոգիական նորարարություն անում: Այն մարդը, ով ունի ամբիցիա` լավ իմաստով:  Եվ նա է կարողանում գյուտարարություն անել, նոր բան մտածել: Ու այսպիսի մղումներ ունեցող մարդու տեսակը կուլտիվացիայի կարիք ունի:

Սահակ Պողոսյան,   Հրաչ Գալստյան

Ահա այս հարթությունում է որ պարադոքսալ (հնարավոր է՝ ոչ այնքան պարադոքսալ) ձևով խաչվում են արվեստ և առօրեականություն հասկացությունները: Մեծ Նարատիվների անկումից հետո առօրեականությունը ազատվում է գոնե իշխանության ու գաղափարախոսությունների ստեղծած թելադրող նշաններից: Առօրեականությունը դառնում է թույլ նշաններ արտադրող մի համակարգ, առավել ևս՝ որ այս հարթությունում ուժեղ ու թելադրող նշաններ:  Մարդը հայտնվում է բաց տեղում, հնարավորություն ստանում իրավիճակը դարձնել ստեղծագործության առարկա: Իրողությունն էլ արդեն միանշանակ ու սահմանված չէ, այլ՝ պոտենցիալ հնարավորություններից մեկը միայն:

Հրաչ Գալստյան

Մի միտք պետք է որ շատ հստակ ձևակերպվի, որովհետև դրա հետ կապված ցանկացած խորամանկություն կամ թերասացություն կազմալուծող է առաջին հերթին ընդդիմության համար: Արխաիկ, թելադրվող նշաններով միաչափ տարածքում հիմնական գործիքը բռնությունն է. ընդդիմության պարագայում դա փողոցն է՝ որպես մահակ (իշխանության պարագայում՝ պետական ինստիտուտների միջոցով ուժային ճնշումը): Դիալոգային հարաբերությունները  ենթադրում են առաջին հերթին բռնությունից հրաժարում, այն անհամատեղելի է քաղաքականության հետ: Ընդդիմության պարագայում դա առաջին հերթին փողոցի տրանսֆորմացիան է, ինչը կարծես թե չի ձևակերպվում ընդդիմության կողմից, ինչը շատ լուրջ խնդիրներ է ստեղծում ընդդիմության համար, և շատ մոտ հեռանկարում:

Եվա Սարգսյան    2010-03-30

Ճարտարապետական և այլ պատմա-մշակութային հուշարձան քանդել-պահելը, ձևափոխել ու վերամեկնաբանելը մեր դեպքում իրոք ազգային ինքնության խնդիր է: Գուցե այլ պատմություն անցած ազգերի, երկրների դեպքում դա այդքան կարևոր ու ցայտուն արտահայտված չէ, բայց երկար տարիներ պետականություն չունեցած, մշտապես այլ մշակույթների «գրոհի» տակ գտնվող, ազգային և մշակութային (հիմնավոր և ոչ հիմնավոր) մեծ ամբիցիաներ ունեցող  և դրա հետ մեկտեղ սակավաթիվ արտեֆակտեր պահպանած հայերիս համար յուրաքանչյուր քարի, բառի, հնչյունի կտոր դառնում է մասունք: Ես դա համարում եմ նորմալ և կառուցողական: Այո՛, հենց կառուցողական: