Աղասի Թադևոսյան    2010-08-27

Հայաստանում աղմուկ է: Այս անգամ այն Հայաստանում ռուսական ռազմաբազաների տեղակայման ժամկետը երկարաձգելու առիթով է բարձրացել: Թե ինչին են դեմ կամ ինչին են կողմ մարդիկ, հեշտ չէ հասկանալը: Եթե կողմ են, որ Հայաստանը դառնա ռուսական ազդեցության «հատուկ գոտի», ապա դա պարզ ասող չկա: Իսկ եթե կողմ ենք որ, ինչպես օրինակ Վրաստանը, մենք էլ արևմտյան հստակ կողմնորոշում ընդունենք, ապա դրա մասին էլ խոսող չկա: Ոչ այս են ասում, ոչ`այն, որպեսզի աղմուկը դառնա բանավեճ: Տպավորություն է ստեղծվում, որ բոլորը վախեցած են և գլուխները կորցրած միակ ճարը Ռուսաստանի թևի տակ մտնելու մեջ են տեսնում:

Հրաչ Գալստյան    2010-08-23

Վերջին օրերի ինֆորմացիոն աղմուկը այս շաբաթ հաստատապես նվազելու է և, կարծում եմ, ավելի ցածր տոնով ու ավելի հանգիստ խոսակցության ժամանակն է: Բնականաբար խոսքը վերաբերում է Մեդվեդևի այցին ու դրա հետ կապված անցուդարձին: Ճիշտ է, աղմուկ ասածն այս անգամ որոշ յուրահատկություններ ուներ. այն գործնականում բացառապես սահմանափակվում էր լրատվամիջոցների ու ցանցերի հարթությունով, ասել է թե՝ վիրտուալ էր: Իսկ քաղաքական դասի հիմնական խաղացողները լռում էին: Չեմ բացառում, որ նրանցից գոնե մեկն այնուամենայնիվ ինչ-ինչ գնահատականներ կտա, ու աղմուկը մի քանի օր էլ «սնվելու» բան կունենա:

Աղասի Թադևոսյան   2010-08-06

Հայ ինտելեկտուալների որոշ շրջանակներում վերջին երկու տարում նկատելի է «մտավոր կանգի» նման մի բան, ինչը կարծես պայմանավորված է 2008-ի բարդույթով: Վերջինիս հիմքում էլ այն միֆոլոգեմն է, թե իբր 2008-ին մենք մոտ էինք հաղթանակին, բայց պարտվեցինք: Որոշ պատումների համաձայն, այդ պարտության պատճառը Լևոն Տեր-Պետրոսյանի անվճռականությունն էր, ըստ այլոց` իշխանությունների չափից դուրս դաժան, հակաժողովրդական ու ռեպրեսիվ հակազդեցությունը, իսկ որոշների համաձայն էլ պատճառը ընդդիմադիր ռեսուրսի ուժային անհամաչափությունն էր իշխանականին: Կան այլ պատումներ էլ, որոնք համեմատականորեն ավելի քիչ են հայտնի:

Լևոն Մարգարյան    2010-08-05

Արթնանում ես առավոտյան, լվացվում, հագնվում, նախաճաշում, միացնում հեռուստացույցը, մտնում համացացանց: Երբեմն ժամերով քննարկումների մեջ ես մտնում ֆեյսբուքում, յութուբից երգեր ես լսում ժամերով, խոսում մոտիկ կամ հեռու, «անկապ», կամ «կապավոր» ծանոթներիդ հետ: Ու չես զգում ժամանակը, ոչ էլ տարածությունը: Գիշերները չես քնում, առավոտները շուտ ես զարթնում, իսկ մի քանի ամսից էլ չես կարողանում տարբերել առավոտը գիշերվանից, երազդ՝ իրականությունից: Դու աշխարհի տերն ես քեզ զգում՝ հեռուստացույցի ու  համացանցի հզոր լծակներով, փոխում ես ալիքներն ու կայքերը, լողանում հսկայածավալ ինֆորմացիայի ծովերում: Ամեն ինչ ու ամեն ոք հասանելի է: Դու աշխարհի տերն ես:

Ալինա Պողոսյան    2010-07-02

Ինչ-որ տեքստ կարդալիս զգում ես գրողի վերաբերմունքը քո` ընթերցողի, հանդեպ: Տեքստը, թվում է հուշում է գրող-ընթերցող հարաբերությունների բնույթը: Դու կարող ես զգալ, որ հեղինակը խոսում է քեզ հետ` ընթերցողի, ով պարզապես հետաքրքրվել է տեքսով (կամ գուցե պարզապես վերնագրով, կամ գրքի կազմով) և այն ձեռքն է վերցրել: Նա կիսվում է անկախ այն բանից, թե ով ես մասնագիտությամբ, կրթական մակարդակով, խոսում է քեզ հետ առանձ պահանջելու, որ մինչ իր գրածը ձեռքդ վերցնելն այլ գրականություն կարդացած լինես, որոշակի գիտություններ սերտած լինես և այլն:

Վրեժ-Արմէն     2010-07-02

Վերջերս Դիմատետրի (Facebook) ճամբով Եվա Սարգսեան կոչ մը ըրաւ: Ո՞վ է ևա, և ի՞նչ կոչ էր ըրածը: Նա ճարտարապետ է և հրապարակագիր: Կը վարէ Armenian Times (www.prm.am) հայերէն կայքէջի ճարտարապետական բաժնի խմբագրի պաշտօնը, միևնոյն ժամանակ կը զբաղի ճարտարապետութեան տեսութեամբ: Ներկայիս կը պատրաստէ աշխատանք մը հայկական եկեղեցական ճարտարապետութեան վերաբերեալ, որ պիտի ներկայացնէ Մալմոյի համալսարանին (Շուէտ)` իր բարձրագոյն ուսման դասընթացքներու ծիրին մէջ:Այդ աշխատանքին համար, ան երկու հարցում դրած է իր կոչին մէջ, խնդրելով որ իր սիրելի մօտիկ և հեռաւոր ընկերները պատասխանեն անոնց:

Անգլերենից թարգմանեց Սեդա Շեկոյանը    

Երբ գրողը դիմում է  օտար լեզվի, նա անում է դա կամ անհրաժեշտությունից դրդված, ինչպես Կոնրադը, կամ այրող փառասիրությունից, ինչպես Նաբոկովը, կամ էլ հանուն ավելի մեծ օտարացման, ինչպես Բեքքեթը: Պատկանելով այլ լիգայի` 1977 թվականի ամռանը Նյու Յորքում, ապրելով այդ երկրում հինգ տարի, Վեցերորդ պողոտայում գտնվող գրամեքենաների փոքր խանութում ձեռք բերեցի «Lettera 22» և սկսեցի գրել անգլերեն (էսսեներ, թարգմանություններ, երբեմն` բանաստեղծություններ) նկատառումներից, որոնք քիչ ընդհանրություն ունեին վերը նշվածների հետ: Իմ միակ ձգտումն այն ժամանակ, ինչպես և հիմա, Ուինստան Հյու Օդենին  մոտ գտնվելու հնարավորություն ունենալն էր. նրան ես համարում էի 20-րդ դարի մեծագույն ինտելեկտներից:

Գայանե Ղազարյան    2010-06-03

Ես չգիտեմ՝ արդյո՞ք Եվրատեսիլն արժե այնքան, որ քննադատելուց «գիտական» կոնցեպտներով այնպես տերմինակոխ անես, որ ոչ ոք «հիմնավորումներիդ» դարձդարձումների տակից ռիսկ չանի ասի «դե դա ճաշակի հարց է»... Բայց արդեն 5-րդ անգամն էր, ու իր կումուլյատիվ էֆեկտով հասցրեց նրան, որ հասկացա, որ այստեղ գիտական ապացույցներն ավելորդ են, և որ ժամանակակից գիտության աբսուրդը հենց դրանում է. մոռացել է «քաղաքակիրթ» կսմթոցի «կայֆն» ու զտել դա իր միջից անհամության աստիճան:
Այնպես որ, ասելու եմ ինչպես կա, ու չեմ պատրաստվում որևէ բան ապացուցել...

Նիկոլ Մարգարյան   2010-05-22

Գյումրիում մտա կենտրոնական փոստատներից մեկը: Շտապում էի: Հասարակական կազմակերպության եռամսյակային հաշվետվություն էի հանձնում և չուզեցի հիասթափվել ու նյարդայնանալ հարկայինում գոյացած տձև հերթում: Որոշեցի հաշվետվությունը փոստով ուղարկել: Փոստում ինձ  ուրիշ հիասթափություն էր սպասում: Այնտեղ ինձ դիմավորեցին խորհրդային ժամանակների վաճառողուհիներին հիշեցնող երեք կանանց պրպտող (ավելի կսազեր՝ բիտի) դեմքերը: Համարյա փոշմանած ու մի քիչ շփոթված սկսեցի հաշվետվությունը սղոսկել ծրարի մեջ: Մտածում էի դուրս գալու տարբերակի մասին, հանկարծ դիմացի ձախ անկյունում նստած ծեփ տված դիմափոշիով կինը ձեռքով ցուցելով իմ ծրարը, գրեթե հրամայական տոնով ասաց.

Հրաչ Գալստյան   2010-05-07

Միայն դեպքից դեպք հեռուստացույց նայելու իմ պրակտիկան ակնհայտ պլյուսներ ունի (իմ տեսանկյունից). պատահական ընտրությամբ «աչքին դիպած» ցանկացած դրվագ պոկվում է մասսմեդիային (և ոչ միայն) բնորոշ սերիականությունից և կարող է ընկալվել որպես եզակի ու անհատական: Սա, անկասկած, հետաքրքիր էսթետիկական և, առավել ևս, սոցիալական փորձ է, իսկ որ ավելի կարևոր է՝ հնարավորություն է ստեղծում նշանների այլ համակրգում ընկալել տեսածը: Ահա, վերջերս կանալներից մեկով փոքրիկ մի կլիպ տեսա, որն ինձ կատարյալ երևաց կոնկրետ սոցիալական ակցայի սեմանտիկ հագեցածության առումով, հետևաբար նաև՝ էսթետիկական տեսանկյունից: Կլիպում ներկայացվող դրվագը, ըստ ամենայնի, «թաքնված կամերա» շարքից է: Կույր մեկը փողոցում ծանր կացության մեջ է՝ չի կարողանում կողմնորոշվել  ու անհրաժեշտ ուղղությունը գտնել:

Արա Նեդոլյան   2010-04-30

Ամերիկյան գրականության ֆանտաստիկ գործերից մեկում իբր գտնում են Քրիստոսի իրական խոսքերը, որ հազարամյակներով թաքցնում էր եկեղեցին, և այդ խոսքերն էին` «Մենք միայնակ ենք Տիեզերքում…»: Այդ արտահայտությունը հիացնում է մեզ (ինձ, համենայն դեպս) այսօր, բայց այդպես միշտ չէր: Աստված իրականում կար մարդկային աշխարհում մինչև 18 -րդ դար: Աստված, կամ Բնություն, ուղարկում էին խիզախ փորձագետին, խիզախ արվեստագետին հրաշալի հայտնություններ, կախարդական տեսիլքներ: Մեզ այսօր դժվար է պատկերացնել, կրկին զգալ, թե ինչ խելահեր ոգևորություն, այրող հետաքրրություն էին առաջացնում նոր հայտնությունները.

Աղասի Թադևոսյան   2010-04-30

Ընդդիմության ամեն հանրահավաքից, երթից, կամ նմանատիպ այլ իրադարձությունից հետո «շարժումն արդեն այն չէ» թեմայով քննարկումներն աշխուժանում են: Այդպես եղավ նաև ապրիլի 24-ին ընդդիմության երթից հետո: Իր հերթին ընդդիմությունն էլ նոր շարժման գաղափարին է բավական խանդոտ ու քննադատորեն վերաբերում: Հիմնական պատճառաբանությունն այն է, թե դա կարող է խանգարել ընդդիմադիր դաշտը համախմբելուն: Անկեղծ ասած, ուզում եմ հարցնել՝ իսկ մեր ինչին է պետք, որ ընդդիմադիր դաշտը համախմբված լինի.

Հրաչ Գալստյան    2010-04-01

Առիթ է եղել ասել եմ, որ Վարդան Օսկանյանի ու Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հրապարակային ելույթները միշտ էլ ինձ զվարճանալու լավ առիթ են տվել: Սույն այրերն ակնառու շնորհք ունեն անհեթեթություններով ու հակասություններով հագեցած սեփական ելույթները համեմել բարձր պաթոսով ու դրա հետ մեկտեղ՝ ինտելեկտուալ երևալու գովելի  ամիբիցիայով: Կաղապարի ու լցոնի այս անհամապատասխանությունն ինքնին կոմիկական է ու դրանով զվարճանալը մեղք չէ: Առավել ևս զվարճանալու այլ առիթներ «մեր լայնությունններում» սակավ են հանդիպում. առօրեականությունը պարզունակ ու կանխատեսելի է՝ հետաքրքիր ոչինչ չկա, աշխարհընկալման արխաիկության պատճառով արվեստը (ավելի ճիշտ՝ արվեստագետները) անընդունակ է համապատասխան պատկերներ ստեղծել:

Ալինա Պողոսյան   2010-04-01

Երևի ամենածանր զգացմունքներից  մեկը մեր մեջ առաջանում է այն ժամանակ, երբ ինքներս մեզ խոստովանում ենք, որ չենք սիրում մեր ծնողներին, երբ փորձում ենք ազատվել նրանցից, գնալ տնից, որպեսզի չշփվենք նրանց հետ: Միգուցե դա հենց այն պահն է, երբ հասնում է «ծնողներին սպանելու» ժամանակը: Տարիներ առաջ ես զգացի, որ այլևս ծնողի կարիք չունեմ: Ես հասկացա, որ պետք է կարողանամ սպանել նրանց իմ մեջ, որպեսզի կարողանամ կյանքում հաջորդ քայլն անել, կամ՝ որովհետև արդեն բավականին ինքնուրույն էի և անկեղծ էի ինքս իմ առջև: Ես դա արեցի: Այդուհետ ես այլևս ծնողներ չունեի: Իմ և ինձ ծնած մարդկանց միջև շփման միակ ձևն այդ պահին կարող էր լինել ընկերությունը կամ ոչինչ:

Եվա Սարգսյան    2010-03-30

Ճարտարապետական և այլ պատմա-մշակութային հուշարձան քանդել-պահելը, ձևափոխել ու վերամեկնաբանելը մեր դեպքում իրոք ազգային ինքնության խնդիր է: Գուցե այլ պատմություն անցած ազգերի, երկրների դեպքում դա այդքան կարևոր ու ցայտուն արտահայտված չէ, բայց երկար տարիներ պետականություն չունեցած, մշտապես այլ մշակույթների «գրոհի» տակ գտնվող, ազգային և մշակութային (հիմնավոր և ոչ հիմնավոր) մեծ ամբիցիաներ ունեցող  և դրա հետ մեկտեղ սակավաթիվ արտեֆակտեր պահպանած հայերիս համար յուրաքանչյուր քարի, բառի, հնչյունի կտոր դառնում է մասունք: Ես դա համարում եմ նորմալ և կառուցողական: Այո՛, հենց կառուցողական:

Հրաչ Գալստյան   2010-03-03

Վերջին օրերի իրադարձություններից  երկուսը ինձ կարևոր և նշանակային երևացին: Դրանցից առաջինը իսկապես  կարևոր է «մեծ» քաղաքականության  տեսանկյունից, և օրեր շարունակ խոշորագույն թերթերում ու լրատվական ցանցերում այն ներկայացվում էր որպես top-թեմա: Այն մեր համար էլ շատ կարևոր է. ճիշտ է, Հայաստանի լրատվամիջոցներում այդ մասին որևէ հիշատակում, կարծես թե, չի եղել, համենայն դեպս ես չեմ տեսել, բայց սա արդեն այլ «հեքիաթից» է: Մյուսն աննշան մի դրվագ է Վանկուվերի օլիմպիական խաղերից: Ի տարբերություն առաջինի մեզ հետ այն որևէ աղերս չունի, բայց ստացվեց այնպես, որ այդ դրվագը ինձ նշանակային երևաց այսօրվա աշխարհում մեր ունեցած տեղի ընկալումների տեսանկյունից:

Եվա Սարգսյան   2010-03-01

Հայտնի է, որ ստվերում կյանք չի ծնվում ու չի գոյատևում: Խոսքը միայն բուսական ու կենդանական աշխարհի մասին չէ: Նման դեպքերում խնդիրը կարելի է լուծել, ասենք, հավելյալ D վիտամինի օգնությամբ: Իսկ երբ մշակույթն է մնում ստվերի տակ` ոչ մի կողմնակի դոպինգ չի փրկի:Մեր ճարտարապետությունն այսօր ստվերի տակ է: Անցյալի ստվերի:  Ընդ որում պարզվում է` ոչ միայն միջնադարյան ու նեո-դասական, այլև նույնիսկ ավելի մոտ անցյալի, մոդեռնիզմի ստվերի տակ: Ստվերի պատճառները մի քանիսն են: Նախ` այդ ստվերը գցող անցյալի ձեռքբերումների փառահեղ ծավալները` ինչքան մեծ է ծավալը, այնքան մեծ է ստվերը, հատկապես երբ արևը նոր է ծագում (ինչպես մեր այսօրվա մշակույթում) կամ արդեն մայր է մտնում (սա էլ կարող է մեզ վերաբերվել):

Եվա Սարգսյան   2010-03-01

Կա կարծիք, որ «կարևորը հաղթելը չէ, այլ՝ մասնակցությունը»: Կա հակակարծիք, որ դա «լուզերների» հորինած արդարացման միջոց է միայն: Բայց կան դեպքեր, երբ մրցույթի ոչ միայն կարևորությունը, այլև ողջ իմաստը միայն և միայն մասնակցության մեջ է կայանում: «Կուկուրուզի» մրցույթը այդ դեպքերից է:  Մեկ այլ հոդվածում նշել եմ՝ մրցույթում հաղթող չէր էլ կարող լինել ոչ միայն այն պատճառով, որ մրցույթն ի սկզբանե ծրագրավորված էր այդպես (սրա մասին կարդացեք Ա. Թարխանյանի հարցազրույցը), այլև նախ և առաջ այն հիմնավորմամբ, որ մենք այսօր պատրաստ չենք դեռ պատասխանելու, թե ինչ ենք ուզում տեսնել այդ խորհրդանշական տեղում կանգնած:

Հրաչ Գալստյան   2010-02-19

Շատ հիմար մի օքսյումորոն կա. «եթե խաղաղություն ես ուզում, պատրաստվիր պատերազմի»: Չգիտեմ էլ թե երբ, ինչ առիթով և ով է առաջինը նման բան ասել, բայց Հայաստանում այն շատ հարգի է: Որ այս արտահայտությունն ընդամենը օդի անիմաստ տատանում է ու անմեկնելի հիմարություն, հեշտ է համոզել յուրաքանչյուր մեկին, անգամ ամենաքարացած «գեոպոլիտիկին» ու ամենապաթետիկ «հայրենասերին» (եթե չեք նկատել, ասեմ՝ այս «միտքն» իր տարբեր վարիացիաներով շատ հարգի է հենց այս արեալում: Մյուս կողմից էլ Հայաստանի քաղաքական ու հարքաղական արեալում ի՞նչն է շատ՝ «գեոպոլիտիկները», ու եթե հայրենասիրություն, ապա միայն ճռճռան պաթոսով ու օտարամերժությունով թունդ համեմված):